Brent petrol %7 yükselerek $100,69’da kapandı, ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,71’e çıktı. Aynı gün Nasdaq %2,2 geriledi; Alphabet %7,1, Tesla %14,5 düştü. Piyasa iki baskıyı aynı anda fiyatladı: daha pahalı enerji ve yapay zekâ yatırımlarının ağırlaşan nakit yükü.

Ancak satış her yere aynı ölçüde yayılmadı. Micron %3,2 yükseldi, Intel bilanço sonrasında gece işlemlerinde yaklaşık %4,4 prim yaptı. Bu, yapay zekâ hikâyesinin bittiği anlamına değil; yatırımcıların yapay zekâ harcamasını yapan şirketlerle bu harcamadan gelir üreten şirketleri ayırdığı anlamına geliyor.

Hap bilgiler

  • S&P 500 %1,2 gerileyerek 7.408,30, Nasdaq %2,2 gerileyerek 25.137,69 seviyesinde kapandı. Dow Jones %1, Russell 2000 ise %0,7 düştü. Teknoloji satışın merkezindeydi, fakat baskı bütün piyasa gruplarına aynı sertlikte yayılmadı.
  • Brent petrol %7 yükselerek $100,69’da kapandı ve gün içinde $102’ye ulaştı. Cuma sabahı Asya işlemlerinde yaklaşık $100,85 seviyesinde kaldı. ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,71’e, 30 yıllık faiz %5,17’ye çıktı.
  • Alphabet ($GOOGL) %7,1 düşerek $317,69, Tesla ($TSLA) %14,5 düşerek $319,69 seviyesinde kapandı. Alphabet’te yüksek yapay zekâ yatırımı ve eksi serbest nakit akışı, Tesla’da kâr ile yatırım harcaması kaygısı fiyatlandı.
  • QQQ ($QQQ) %1,9 düşerek $691,96, SMH (çip şirketleri ETF’i, $SMH) %1,2 düşerek $580,17 seviyesine indi. Buna karşılık Micron ($MU) %3,2 yükselerek $990,21’de kapandı; Intel ($INTC) sonuçlar sonrasında gece işlemlerinde yaklaşık $104,61’e çıktı.
  • GLD (altın ETF’i, $GLD) %2 düşerek $371,52, SLV (gümüş ETF’i, $SLV) %3,5 düşerek $52,06 seviyesinde kapandı. Petrol şokuna rağmen değerli metallerin gerilemesi, güvenli liman talebinin bu seansta fiyatları taşımaya yetmediğini gösterdi.
  • BIST 100 %0,43 gerileyerek 14.077,67 seviyesinde kapandı; USD/TRY gün içinde yaklaşık 47,24’ü gördü. TCMB politika faizini %37’de sabit tuttu. Avrupa Merkez Bankası da üç temel faiz oranını değiştirmedi.

Bugün ne oldu?

  • Associated Press’e göre Brent’teki yükselişi Hürmüz Boğazı riski ile Kızıldeniz’de iki Suudi petrol tankerine yönelik saldırılar birlikte besledi. Petrolün $100’ü aşması, jeopolitik riski yalnız enerji hisselerinin konusu olmaktan çıkarıp enflasyon, faiz ve teknoloji değerlemelerinin merkezine taşıdı.
  • Yahoo Finance (@YahooFinance) yayınında Nasdaq’taki satışın mega-cap teknoloji hisselerinde yoğunlaştığı, buna karşılık sanayi, sağlık ve enerji şirketlerinin daha dayanıklı kaldığı görüldü. Russell 2000’in %0,7’lik düşüşü de Nasdaq’taki %2,2 kaybın altında kaldı. Bu nedenle dünkü hareketi bütün piyasanın aynı anda çözüldüğü bir satış olarak okumuyorum.
  • Bloomberg Television’ın (@BloombergTV) The Close yayınında günün iki ana baskısı açık biçimde ayrıldı: yüz milyarlarca dolarlık yapay zekâ yatırımı ve $100 petrol. Petrol yükseldikçe enflasyon riski, tahvil faizi ve şirketlerin enerji maliyeti aynı anda artıyor. Bu kombinasyon, gelecekteki kârları bugünkü fiyata çevirirken teknoloji hisselerine uygulanan iskonto oranını yükseltiyor.
  • Alphabet bilançosunda Google Cloud geliri %82 büyümüş, şirket yıl geneli yatırım harcaması beklentisini $195-$205 milyara çıkarmış ve serbest nakit akışı $5,9 milyar eksiye dönmüştü. Hissenin ertesi gün %7,1 düşmesi, piyasanın bulut büyümesini reddettiği anlamına gelmiyor. Yatırımcılar artık büyümenin ne kadar nakit ürettiğini daha sert ölçüyor.
  • Tesla’nın %14,5 düşmesi de aynı sermaye disiplini tartışmasının daha sert örneği oldu. Şirket geliri büyürken düzeltilmiş hisse başına kâr beklentinin altında kalmış, araştırma ve geliştirme giderleri yaklaşık %49 artmıştı. Robotaksi, yapay zekâ altyapısı ve insansı robot yatırımları devam ediyor; piyasa ise bu yatırımların kâra dönüşme hızını sorguluyor.
  • Micron’un %3,2 yükselmesi ve Intel’in sonuçlar sonrasında gece işlemlerinde yaklaşık %4,4 prim yapması önemli bir ayrışma. Alphabet için yüksek yapay zekâ yatırımı kısa vadede nakit çıkışı. Bellek, işlemci, ağ ve veri merkezi tedarikçileri için aynı yatırım yeni sipariş ve gelir anlamına geliyor.
  • CNBC (@CNBC) yayınında Micron’un yarı iletkenler içinde pozitif ayrıştığı, Alphabet ve Amazon gibi büyük teknoloji hisselerinin ise sert gerilediği vurgulandı. Bu tablo yapay zekâ temasının sona ermesinden çok, piyasanın aynı temanın içindeki kazananları yeniden seçtiğini gösteriyor.
  • TCMB politika faizini %37’de, gecelik borç verme faizini %40’ta ve borçlanma faizini %35,5’te tuttu. Karar metninde haziranda enflasyonun ana eğiliminin gerilediği, temmuzda geçici bir yükseliş beklendiği ve enerji fiyatlarının yeniden arttığı belirtildi. Petrol $100’ün üzerindeyken para politikasında hızlı rahatlama alanı daralıyor.
  • Avrupa Merkez Bankası da mevduat faizini %2,25’te tuttu. Banka enerji şokunun yüksek belirsizlik yarattığını ve enflasyon üzerindeki etkinin henüz tamamen görülmediğini söyledi. İki merkez bankasının aynı gün faizleri sabit tutup enerji riskini öne çıkarması, petrolün yeniden ana makro değişken haline geldiğini gösteriyor.
  • Tunç Şatıroğlu (@tuncsatiroglu), Kanal Finans yayınında dünkü sert satışın ana nedenlerinden birinin petrolün hızlı yükselişi olduğunu söyledi ve hafta sonu jeopolitik riskin bitmediğini düşünüyor. Bu bir senaryo, kesinleşmiş gelişme değil. Fiyat tarafında izlenecek ayrım net: Brent $100 üzerinde kalırsa baskı sürer, altına dönerse teknoloji için ilk rahatlama gelir.

Piyasa seviyeleri

Global risk ve petrol

  • Brent $100,69 seviyesinde. $100 ilk destek ve psikolojik eşik, $97-$98 daha güçlü destek; $102 ilk direnç, $105 sonraki risk bölgesi. $102 üzerine yerleşmesi enerji kaynaklı enflasyon baskısını büyütür, $100 altına dönüş teknoloji için ilk makro rahatlama sinyali olur.
  • ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,71, 30 yıllık faiz %5,17 seviyesinde. 10 yıllıkta %4,67 ilk destek, %4,75 ilk direnç ve risk eşiği, %5 daha büyük baskı bölgesi. 30 yıllıkta %5,10-%5,15 destek, %5,20 direnç. Brent $100 üzerinde kalırken 10 yıllık faizin %4,75’i aşması teknoloji için en zor kombinasyon.

ABD endeksleri

  • S&P 500 7.408,30 seviyesinde. 7.400 ilk destek, 7.350 alt destek; 7.450 ilk direnç, 7.500 daha güçlü geri alma seviyesi. Endeks kritik desteğin hemen üzerinde kapandı. 7.450 geri alınmadan dünkü satışın bittiğini söylemek için erken.
  • QQQ $691,96 seviyesinde. $688-$690 ilk destek, $680 alt destek; $700-$705 ilk direnç ve geri alınması gereken bölge, $712 daha güçlü toparlanma seviyesi. $700-$705 altında kaldığı sürece Nasdaq’taki kısa vadeli hasar devam ediyor.
  • IWM (küçük şirketler ETF’i, $IWM) $292,09 seviyesinde. $290-$292 destek, $294 ilk direnç, $300 daha güçlü devam eşiği. Nasdaq’tan daha iyi dayanması olumlu, fakat $300 aşılmadan piyasa genelinde güçlü alım isteği oluşmuş sayılmaz.

Temalar ve ETF'ler

  • SMH $580,17 seviyesinde. $574-$580 ilk destek, $560 ana destek; $590 ilk direnç, $600 daha güçlü toparlanma seviyesi. ETF desteğin üzerinde kaldı, fakat $590 geri alınmadan çiplerde satışın bittiğini söylemek için erken.
  • Micron $990,21 seviyesinde. $980-$990 ilk destek, $950 alt destek; $1.000 ilk direnç, $1.012 dünkü zirve ve sonraki eşik. $1.000 üzerindeki kalıcılık yapay zekâ altyapısı talebinin fiyat tarafında da güçlendiğini gösterir.
  • Alphabet $317,69 seviyesinde. $315 ilk destek, $310 alt destek; $325-$330 ilk direnç ve geri alma bölgesi, $342 daha güçlü direnç. $315 altında yatırım harcaması kaygısı büyür, $330 üzerine dönüş piyasanın bulut büyümesine yeniden odaklandığını gösterir.
  • Tesla $319,69 seviyesinde. $315-$320 ilk destek, $300 ana destek; $325-$330 ilk direnç, $342 daha güçlü toparlanma seviyesi. Hisse desteğin üzerinde kaldı, fakat $330 aşılmadan bilanço sonrası satış baskısı kapanmış sayılmaz.
  • Intel normal seansta $100,23’te kapandı, sonuçlar sonrasında gece işlemlerinde yaklaşık $104,61’e çıktı. $100-$102 destek, $105 ilk direnç, $108 daha güçlü devam seviyesi. $105 üzerine yerleşmesi çiplerdeki pozitif ayrışmayı genişletir; yeniden $100 altı ilk tepkiyi zayıflatır.

Kripto ve değerli metaller

  • GLD $371,52 seviyesinde. $370-$372 destek, $375 ilk direnç, $382 daha güçlü toparlanma bölgesi. Petrol yükselirken gerilemesi güvenli liman talebinin tek yönlü olmadığını gösteriyor; $375 geri alınmadan kısa vadeli görünüm güçlenmez.
  • SLV $52,06 seviyesinde. $52 ilk destek, $50 ana destek; $53-$54 ilk direnç, $55 daha güçlü devam eşiği. $52’nin korunması önemli, fakat $54 aşılmadan gümüşte yeniden hızlanma beklemek için erken.

Türkiye

  • BIST 100 14.077,67 seviyesinde. 14.000 ilk destek, 13.900 alt destek; 14.200 ilk direnç, 14.300-14.450 daha güçlü bölge. TCMB faiz kararı sonrasında endeks 14.000 üzerinde kaldı, fakat 14.200 geri alınmadan yeni yükseliş onayı yok.
  • USD/TRY yaklaşık 47,24 seviyesinde. 47,00 destek, 47,35-47,50 direnç bölgesi. 47,50 üzerine hareket petrol ve enflasyon baskısının arttığını; 47,00’a doğru geri çekilme ise karar sonrası kurun sakin kaldığını gösterir.

Kırmızı bayraklar

  • Brent $102 üzerine yerleşirken ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,75’i aşarsa, enerji kaynaklı enflasyon ile daha yüksek finansman maliyeti teknoloji hisselerini aynı anda baskılar.
  • S&P 500 7.400’ü ve QQQ $688’i birlikte kaybederse, satış mega-cap teknoloji hisselerinden piyasanın geneline daha belirgin biçimde yayılabilir.
  • Alphabet $315’in, Tesla $315’in altında kalırken QQQ $688’i kaybederse, bilanço sonrası satış kısa süreli tepki olmaktan çıkar ve büyük teknoloji hisselerinde yeni destek arayışı başlar.
  • SMH $574’ün, Micron $950’nin altına inerse yapay zekâ harcamasından faydalanan çip şirketlerindeki ayrışma zayıflar. Bu durumda “harcamayı yapanlar düşüyor, tedarikçiler kazanıyor” tezi fiyat desteğini kaybeder.
  • Hürmüz ve Kızıldeniz’de yeni saldırı veya sevkiyat kesintisi haberi gelirse petrolün hafta sonu risk primi büyüyebilir. Tunç’un vurguladığı senaryonun çalışıp çalışmadığını haber başlıklarından önce Brent’in $102-$105 bölgesindeki hareketi gösterecek.
  • BIST 100 14.000’in altına inerken USD/TRY 47,50 üzerine çıkarsa, TCMB faiz kararından çok petrol ve kur baskısı fiyatlanıyor demektir.

Takvim

  • 24 Temmuz Cuma 16.45 TRT: ABD temmuz öncü imalat ve hizmet PMI verileri açıklanacak. Petrol ve faiz yükselirken şirketlerin maliyet, istihdam ve fiyatlama mesajları izlenecek.
  • 24 Temmuz Cuma 17.00 TRT: ABD haziran yeni konut satışları açıklanacak. %4,71’lik 10 yıllık tahvil faizi konut finansmanını yeniden zorlaştırdığı için talep ve stok görünümü önemli.
  • 24-26 Temmuz hafta sonu: Hürmüz Boğazı, Kızıldeniz ve enerji sevkiyatına ilişkin haber akışı izlenecek. Pazartesi açılışı için en önemli değişken Brent’in $100 üzerinde kalıp kalmaması.
  • 28-29 Temmuz: Fed faiz toplantısı. Faiz kararından çok $100 petrolün enflasyon görünümünü ve Fed’in iletişimini değiştirip değiştirmediği izlenecek. Karar 29 Temmuz 21.00, basın toplantısı 21.30 TRT’de.

Analizim

Dünkü satışın merkezinde tek bir sorun yoktu. Alphabet ve Tesla yatırım harcamalarının nakit üretimine ne kadar hızlı döneceği konusunda zaten baskı altındaydı. Brent’in $100’ü aşması ve 10 yıllık tahvil faizinin %4,71’e çıkması bu soruya ikinci bir maliyet ekledi.

Petrolün teknoloji üzerindeki etkisi yalnız veri merkezlerinin elektrik faturası değil. Daha pahalı enerji enflasyonu yukarı iter, merkez bankalarının faiz indirimini zorlaştırır ve tahvil faizini yükseltir. Tahvil faizi yükseldiğinde gelecekte beklenen kârların bugünkü değeri düşer. Bu nedenle uzun vadeli büyüme vaadi yüksek teknoloji hisseleri daha sert etkilenir.

Yine de bütün yapay zekâ zincirini aynı sepete koymak hatalı olur. Alphabet için veri merkezi yatırımı bugün nakit çıkışıyken; Micron ve Intel gibi tedarikçiler için aynı yatırım gelir fırsatı. Micron’un %3,2 yükselmesi ve Intel’in gece işlemlerindeki tepkisi, yatırımcıların bu ayrımı yaptığını gösteriyor.

Piyasa geneline baktığımda da henüz her şeyin çözüldüğü bir tablo yok. Russell 2000 Nasdaq’tan daha az düştü; sanayi, sağlık ve enerji hisseleri daha dayanıklı kaldı. Ancak bu ayrışmanın sürmesi için petrolün yeni bir yükseliş dalgasına başlamaması ve büyük teknoloji hisselerindeki satışın S&P 500’ün 7.400 desteğini kırmaması gerekiyor.

TCMB ile Avrupa Merkez Bankası’nın faizleri sabit tutarken enerji riskini öne çıkarması aynı nedenle önemli. Petrol artık yalnız jeopolitik bir başlık değil; Türkiye’de kur ve enflasyonu, Avrupa’da faiz indirim alanını, ABD’de ise teknoloji değerlemelerini etkileyen ortak değişken.

Bugün için karar ağacım şu:

  • Brent $100 altında kalıcı bir rahatlama üretebiliyor mu, yoksa $102-$105 bölgesine ilerliyor mu?
  • ABD 10 yıllık tahvil faizi %4,67’ye dönebiliyor mu, yoksa %4,75’i aşıyor mu?
  • S&P 500 7.400 üzerinde kalıp 7.450’yi, QQQ $700-$705 bölgesini geri alabiliyor mu?
  • SMH $590’a, Micron $1.000 üzerine çıkarken Intel $105’i aşabiliyor mu?
  • Alphabet $315’i, Tesla $315-$320 bölgesini koruyup sırasıyla $325-$330 dirençlerine yaklaşabiliyor mu?
  • BIST 100 14.000 üzerinde kalırken USD/TRY 47,50’nin altında durabiliyor mu?

Brent $100 altına döner, 10 yıllık faiz %4,67’ye geriler ve QQQ $700-$705 bölgesini geri alırsa, dünkü satış güçlü yapay zekâ talebi içindeki sert bir yeniden fiyatlama olarak kalabilir. Brent $102-$105’e ilerler, faiz %4,75’i aşar ve S&P 500 7.400’ü kaybederse, ağırlaşan enerji ve finansman faturası teknoloji dışına da yayılır.

Kaynaklar

Yatırım tavsiyesi değildir; araştırma ve takip notudur.